Krew z ucha - skąd się bierze i kiedy pilnie do lekarza?

Krew z ucha może pojawić się po niewielkim zadrapaniu, ale czasem sygnalizuje uszkodzenie błony bębenkowej, infekcję albo uraz głowy. Wyjaśniam, jakie są najczęstsze przyczyny, kiedy potrzebna jest pilna pomoc, co można zrobić od razu i jak wygląda diagnostyka u laryngologa.

Skąd może pochodzić krwawienie z ucha

Krew może wypływać ze skóry małżowiny, przewodu słuchowego, błony bębenkowej albo z głębiej położonych struktur. Sam wygląd wydzieliny nie wystarcza do rozpoznania, dlatego znaczenie mają również okoliczności pojawienia się krwi oraz objawy takie jak ból, szum uszny, niedosłuch czy zawroty głowy.

Uszkodzenie skóry przewodu słuchowego

To jedna z częstszych i zwykle mniej groźnych przyczyn. Do zadrapania może dojść podczas czyszczenia ucha patyczkiem, paznokciem, słuchawką douszną albo aparatem słuchowym założonym na podrażnioną skórę. Przewód słuchowy jest delikatny i dobrze ukrwiony, więc nawet mała ranka może zostawić wyraźny ślad krwi.

Jeżeli krwawienie jest niewielkie, szybko ustaje i nie towarzyszą mu zaburzenia słuchu ani silny ból, przyczyną może być właśnie powierzchowny uraz. Nie oznacza to jednak, że można bezpiecznie zignorować każdy taki epizod, szczególnie gdy sytuacja się powtarza.

Zapalenie ucha i pęknięcie błony bębenkowej

Stan zapalny ucha zewnętrznego powoduje zwykle ból przy dotykaniu małżowiny, świąd, obrzęk i wydzielinę. Przy zapaleniu ucha środkowego rosnące ciśnienie płynu za błoną bębenkową może doprowadzić do jej pęknięcia. Wtedy ból czasem nagle słabnie, ale pojawia się krwista, ropna lub wodnista wydzielina i pogorszenie słuchu.

Do perforacji, czyli przerwania błony bębenkowej, może dojść również po uderzeniu w ucho, bardzo głośnym huku, wybuchu albo gwałtownej zmianie ciśnienia podczas lotu czy nurkowania. Wielu pacjentów zakłada, że skoro ból zmalał, problem minął. To mylące, ponieważ ucho nadal może wymagać ochrony i kontroli.

Uraz, ciało obce i rzadsze przyczyny

U dzieci źródłem krwawienia bywa przedmiot włożony do przewodu słuchowego. Próba wyciągania go pęsetą lub patyczkiem może wepchnąć go głębiej i zwiększyć uszkodzenie. Z kolei osoby przyjmujące leki przeciwkrzepliwe albo mające zaburzenia krzepnięcia mogą krwawić dłużej nawet po niewielkim urazie.

Rzadziej przyczyną jest przewlekły stan zapalny, ziarnina, polip lub zmiana nowotworowa przewodu słuchowego. O takiej możliwości myśli się przede wszystkim wtedy, gdy pojawia się nawracająca krwista wydzielina, jednostronny niedosłuch, ból lub niegojąca się zmiana.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc medyczna

Najważniejsze rozróżnienie dotyczy tego, czy krwawienie pojawiło się po urazie głowy. Po upadku, wypadku komunikacyjnym, uderzeniu podczas sportu albo mocnym ciosie w czaszkę krew z ucha może towarzyszyć poważniejszemu uszkodzeniu. NHS zaleca pilną pomoc, gdy po urazie występuje krwawienie z ucha, wyciek przejrzystego płynu, zaburzenia słuchu lub równowagi.

Po urazie głowy nie zatykaj ucha i nie próbuj tamować wydzieliny głęboko w przewodzie. Zadzwoń pod 112 lub 999, zwłaszcza gdy pojawiają się wymioty, narastająca senność, splątanie, omdlenie, silny ból głowy, drgawki, problemy z widzeniem, osłabienie kończyn albo nierówność źrenic.

Także bez urazu warto skontaktować się z lekarzem, gdy krwawienie nie ustaje, powtarza się lub towarzyszą mu objawy infekcji. Pilnej konsultacji wymagają przede wszystkim:

• nagła utrata lub wyraźne pogorszenie słuchu,
• silny albo pulsujący ból ucha,
• gorączka i ropna wydzielina,
• zawroty głowy, nudności lub problemy z chodzeniem,
• osłabienie mięśni twarzy,
• krwawienie u osoby przyjmującej leki przeciwkrzepliwe,
• krwawienie po włożeniu ciała obcego do ucha.

Mała ilość krwi po powierzchownym zadrapaniu nie zawsze oznacza stan nagły, ale także w takim przypadku rozsądnie jest umówić wizytę, jeśli nie masz pewności, skąd pochodzi rana. Największym błędem jest ocenianie powagi problemu wyłącznie po ilości krwi.

Co zrobić od razu, a czego lepiej nie robić

Jeżeli widzisz niewielką ranę na zewnętrznej części małżowiny, możesz delikatnie przyłożyć do niej jałowy gazik i lekko uciskać przez kilka minut. Nie wciskaj materiału do przewodu słuchowego. Gdy źródło krwi jest niewidoczne, najbezpieczniej pozostawić ucho w spokoju i skupić się na obserwacji objawów.

Bezpieczne postępowanie

• Usiądź lub połóż się, jeśli pojawia się osłabienie albo zawroty głowy.
• Wytrzyj krew tylko z małżowiny i okolicy wejścia do ucha.
• Zanotuj, kiedy pojawiło się krwawienie, po czym wystąpiło i czy zmienił się słuch.
• Jeśli używasz aparatu słuchowego, zdejmij go do czasu oceny ucha, szczególnie gdy powoduje ból lub ucisk.
• Skontaktuj się z lekarzem, jeśli pojawił się ból, wydzielina, niedosłuch albo krwawienie wraca.

Przeczytaj również: Ból ucha przy żuciu - Przyczyny, domowe sposoby, leczenie

Czego unikać

Nie wkładaj do ucha patyczków, papieru, waty, pęsety ani palca. Nie płucz przewodu wodą i nie próbuj samodzielnie usuwać skrzepu lub ciała obcego. Krople do uszu również nie są obojętne, ponieważ niektóre preparaty mogą zaszkodzić, jeśli błona bębenkowa jest uszkodzona.

Nie stosuj na własną rękę antybiotyku ani spirytusu. Leczenie zależy od tego, czy problem dotyczy skóry przewodu słuchowego, ucha środkowego, błony bębenkowej czy urazu. Środki dobrane przypadkowo mogą zamaskować objawy i opóźnić właściwą diagnozę.

Jak lekarz ustala przyczynę krwawienia

Podczas wizyty laryngolog zapyta przede wszystkim o uraz, czyszczenie ucha, infekcję, lot samolotem, nurkowanie, hałas, przyjmowane leki i choroby przewlekłe. Następnie obejrzy przewód słuchowy oraz błonę bębenkową za pomocą otoskopu. To proste badanie często pozwala od razu ustalić, czy krew pochodzi z powierzchownej ranki, czy z głębszej części ucha.

W zależności od obrazu klinicznego lekarz może zlecić audiometrię, czyli badanie słuchu, pobrać wymaz z wydzieliny albo skierować pacjenta na badanie obrazowe. Po urazie głowy zakres diagnostyki może być szerszy i obejmować tomografię komputerową, jeśli istnieje podejrzenie uszkodzenia kości czaszki lub innych struktur.

Podczas wizyty dobrze powiedzieć, czy krew była jasnoczerwona, zmieszana z ropą, wodnista lub obecna tylko na waciku. Istotne są także moment pojawienia się objawu i jego związek z bólem, gorączką, hałasem albo zmianą ciśnienia. Takie szczegóły często skracają drogę do właściwego rozpoznania.

Od czego zależy leczenie i powrót do zdrowia

Leczenie niewielkiego otarcia może ograniczyć się do ochrony rany i obserwacji. Przy zapaleniu ucha lekarz dobiera terapię do miejsca infekcji oraz stanu błony bębenkowej. Czasem potrzebne są krople, czasem antybiotyk doustny, a niekiedy przede wszystkim utrzymywanie ucha w suchości i kontrola po kilku dniach.

Uszkodzona błona bębenkowa często goi się samoistnie, ale nie wolno zakładać, że dzieje się tak w każdym przypadku. Do czasu kontroli lepiej nie pływać, nie nurkować i nie zalewać ucha wodą. Jeśli niedosłuch lub wyciek utrzymują się, laryngolog oceni, czy potrzebne jest dalsze leczenie albo zabieg.

Przy urazie głowy priorytetem jest wykluczenie poważnych obrażeń, a nie samo zatrzymanie krwawienia. Z kolei przy nawracających epizodach trzeba szukać przyczyny, zamiast za każdym razem jedynie oczyszczać ucho. To szczególnie ważne u osób stosujących leki przeciwkrzepliwe i u pacjentów z przewlekłymi chorobami uszu.

Najbezpieczniejsza zasada przy krwawieniu z ucha

Jednorazowa kropla krwi po zadrapaniu nie musi oznaczać poważnego problemu, ale krwawienie po urazie głowy, z niedosłuchem, zawrotami głowy, gorączką lub silnym bólem wymaga szybkiej oceny. Ja przyjmuję prostą zasadę: nie wkładam niczego do krwawiącego ucha i nie zgaduję przyczyny na podstawie samego wyglądu wydzieliny. W razie wątpliwości bezpieczniejsza jest konsultacja laryngologiczna niż domowe czyszczenie, które może pogłębić uraz.